Ιεροί Ναοί & Μοναστήρια

Το μοναστήρι της Παναγίας της Γιάτρισσας

Η ανδρική Ιερά Μονή της Παναγίας της «Γιάτρισσας» βρίσκεται στην περιοχή της Μάνης, στον Ταΰγετο και ουσιαστικά ανήκει και στους δύο Νομούς, Λακωνίας και Μεσσηνίας, καθώς κατά σύμπτωση έχει χτισθεί στα σύνορα των δύο αυτών νομών. Η νοτιοανατολική πλευρά της μονής βρίσκεται εντός της περιφέρειας της Καστάνιας Γυθείου Λακωνίας. Από εκεί ψηλά η Παναγία έχει την εποπτεία των δύο αυτών νομών και φρουρεί τους κατοίκους όλων των γύρω χωριών.

Οι πιστοί ονόμασαν το μοναστήρι «Παναγία Γιάτρισσα», γιατί έχει πολλή σχέση με τους αρρώστους. Πολλά χρόνια το επισκέπτονται άρρωστοι ή συγγενείς ασθενών από κάθε γωνιά της Ελλάδος και καταφεύγουν στην ιερά εικόνα της Παναγίας με κάποιο τάμα. Ο ανεκτίμητος αυτός θησαυρός του μοναστηριού, η ιερά εικόνα της Παναγίας είναι σχετικά μικρή σε μέγεθος. Αγιογραφημένη, επάνω σε σκληρό ξύλο από καστανιά, είναι η ωραία σκηνή της Γεννήσεως της Θεοτόκου. Ολόκληρη η εικόνα είναι καλυμμένη με φύλλο από ασήμι. Έχει επενδυθεί με ασήμι ολόκληρη η μπροστινή επιφάνειά της και φαίνονται μόνο τα Πρόσωπα των Θεοπατόρων, Ιωακείμ και Άννης, του Βρέφους Μαριάμ και τριών άλλων γυναικών.

Το μοναστήρι της «Γιάτρισσας» δέχεται τους θερινούς μήνες και κυρίως τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο πολλούς προσκυνητές. Ιδιαίτερα το επισκέπτονται πολλοί τις πρώτες ημέρες του Σεπτεμβρίου, για την πανήγυρη της μονής, στο Γενέσιον της Θεοτόκου (8 Σεπτεμβρίου), όπου τιμάται το Καθολικό.

Η μονή βρίσκεται στα 1.000 μέτρα και πλέον υψόμετρο.

Άγιος Παντελεήμων των Μπουλαριών

Ανάμεσα στους τάφους κ τα καμάρια υψώνεται η χιλιόχρονη αγριελιά (ελιούρα τη λένε οι ντόπιοι) και κάτω απο τη σκιά της λησμονημένος αναδύεται μέσα στη μακάβρια σιωπή του ο Αγ.Παντελεήμονας. Με την αξιοπρόσεκτη αρχιτεκτονική του κυρίως του Ιερου Βήματος κ τον τοιχογραφικό του στολισμό.
Ο καθηγητής του Πανεπιστημιου Ν.Δρανδάκης οταν μελετησε το μνημείο επι τοπου, υπολογισε οτι ο Αγ.Παντελεήμονας ειναι εργο του 8ου αιώνα, οπως συνάγεται απο την χτητορικη του επιγραφη. Οι τοιχογραφίες του ειναι του 10ου αιώνα κ αποτελεί το αρχαιότερο παραδειγμα στο ελληνικό έδαφος, μονόχωρης εκκλησίας με δύο κόγχες Αγίου Βήματος.

Ιερά Μονή Φανερωμένης Δρυάλου

Κοντά στο μικρό χωριό Φραγκούλια ή Φραγκουλιάνικα, στον δρόμο Αρεόπολης – Γερολιμένα, σε απόσταση περίπου 6 χλμ. από τα σπήλαια του Διρού, βρίσκεται η Μονή της Φανερωμένης, αφιερωμένη στη Θεοτόκο.

Ιδρύθηκε στα τέλη του 11ου αιώνα, όπως μας πληροφορεί η κτητορική της επιγραφή, χαραγμένη στο αρχικό μαρμάρινο τέμπλο του καθολικού, μέλη του οποίου σώζονται στην αυλή της μονής.

Η επιγραφή αυτή αναφέρει τη χρονολογία 1079 και το όνομα Γεώργιος, τον τεχνίτη του γλυπτού. Επίσης, μας πληροφορεί ότι η εκκλησία ήταν αφιερωμένη στη Θεοτόκο και ότι κτήτορές της ήταν ο μοναχός Νίκωνας και ο Θαλούσης Κουσκουνάρης, από το χωριό Κουσκούνι.
Η μονή σήμερα λειτουργεί ως γυναικεία και εορτάζει στις 15 Αυγούστου.

Μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρα Γωνέας

Όσοι θα περάσουν από τον Κότρωνα, πάνω από το ωραίο παραθαλάσσιο χωριουδάκι, ο ανηφορικός τσιμεντόδρομος καταλήγει στην νότια άκρη του βουνού στο μοναστήρι της, σε μια θέση με εκπληκτική θέα. Σαν από αεροπλάνο θα θαυμάζετε κάτω τον Κότρωνα και την Προσηλιακή Μάνη.

Η μονή Μεταμορφώσεως Σωτήρα Γωνέας βρίσκεται πολύ κοντά στο χωριουδάκι Γωνέα και είναι εν μέρει αναστηλωμένη. Διατηρεί εξαιρετικά την αρχιτεκτονική της φυσιογνωμία και γύρω από την πλακόστρωτη αυλή σώζονται παλιά κελιά, πολλές λίθινες σκάλες, θυρίδες και τοξωτά ανοίγματα, ενώ στο βόρειο μέρος υπάρχουν εκτενείς οχυρώσεις με επάλξεις και πολεμίστρες.

Από εκεί η θέα αληθινά κόβει την ανάσα! Το καθολικό είναι ένα από τα ομορφότερα εκκλησιαστικά μνημεία της Μάνης και είναι στολισμένο με ένα πολύ μεγάλο πλήθος τοιχογραφιών πολύ καλά διατηρημένων με χρώματα που λάμπουν ολοζώντανα! Υπάρχουν δύο στρώματα τοιχογραφιών και χρονολογούνται πιθανώς στον 14ο αιώνα, εποχή που χτίστηκε η εκκλησία.

Ναός Αγίας Βαρβάρας Ερήμου

Ναός του 12ου αιώνα, σταυροειδής εγγεγραμμένος, δικιόνιου τύπου, με νάρθηκα. Τοιχοδομία επιμελημένη, σύμφωνα με το πλινθοπερίκλειστο σύστημα δομής, διακοσμητικές πλίνθινες ταινίες και γλυπτά διαφράγματα.
Αθηναϊκός τρούλος και μεταγενέστερο τοξωτό καμπαναριό με εντοιχισμένα τα γλυπτά του παλαιότερου τέμπλου. Το εσωτερικό του ναού καλύπτεται από επιχρίσματα, τοιχογραφίες μεταβυζαντινών χρόνων στο βόρειο τοίχο και την αψίδα.

Η περιοχή στην οποία βρίσκεται ο ναός είναι πλούσια σε βυζαντινά μνημεία. Στην ευρύτερη περιοχή βρίσκονται ο Ναός Ταξιαρχών στο Κουλούμι (13ος), ο Ναός Αγίου Ιωάννη στον οικισμό Μίνας (βυζαντινών χρόνων), ο Ναός Αγίας Σουλανής, κ.ά.

Η 5η Εφορεία Βυζαντινών Αρχαιοτήτων ήδη από το 1992 πραγματοποιεί εργασίες ανακεράμωσης, στεγανοποίησης, επισκευής λιθοδομών και διακοσμητικών αρχιτεκτονικών στοιχείων του ναού.

Κατά τη διάρκεια των εργασιών στεγανοποίησης των θεμελίων του ναού αποκαλύφθηκε οστεοφυλάκειο στη ΝΑ εξωτερική γωνία καθώς και δεξαμενή σε μικρή απόσταση από το νότιο τοίχο.

Άγιος Γεώργιος

Ο μητροπολιτικός ναός της πόλης που κτίστηκε από τον πρώτο καπετάνιο του Μαραθονησίου Δημητράκη Γρηγοράκη το 1699.

Αγία Τριάδα

Άγιος Πέτρος

Άγιος Δημήτριος

Λαρυσσίου 33, Γύθειο 232 00

Ο σημερινός ναός του Αγίου Δημητρίου αποτελεί ένα από τα διατηρητέα ιστορικά μνημεία της πόλης του Γυθείου.
Ο ναός ανήκει στο ρυθμό της μονόχωρης Βασιλικής με υψηλή πολύπλευρη αψίδα ιερού και δίρριχτη κεραμοσκέπαστη στέγη.Μνημειακή είναι και η κύρια είσοδος του Ναού με ημικυκλική απόληξη που πιο ψηλά έχει μια μικρή ημικυκλική κόγχη.
Στη νοτιοδυτική γωνία του Ναού υψώνεται λιθόκτιστο πολυώροφο κωδωνοστάσιο τετραγωνικής κάτοψης που χρονολογείται πιθανότατα στα τέλη του 19ου αιώνα.
Εσωτερικά,το τέμπλο του είναι ξυλόγλυπτο με νεοκλασικά στοιχεία και εικόνες που σύμφωνα με τις επιγραφές φιλοτεχνήθηκαν τα έτη 1844 και 1845 από το ζωγράφο Ιωάννη Π.Μ.Ο ναός δεν έχει εμφανή ίχνη τοιχογραφιών. Ο σημερινός ναός κτίστηκε στα μέσα περίπου του 18ου αιώνα στα ερείπια παλιότερων ναών. Ο ναός είναι σε συνεχή χρήση από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα ο Άγιος Δημήτριος ήταν η πολυπληθέστερη ενορία του Γυθείου. Οι δυο εντοιχισμένες αρχαίες επιγραφές-ψηφίσματα της πόλης του Γυθείου που βρίσκονται παράπλευρα της κεντρικής-νότιας εισόδου,μας μαρτυρούν σχετικά για τη σπουδαιότητα και την ιερότητα του χώρου δια μέσου των αιώνων.

Άγιος Νικόλαος

ΙΕΡΑ ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΣ ΜΑΝΗΣ

Έδρα: Γύθειον

Τηλ. Κέντρο Γραφείων: 27330 22214

Fax: 27330 23396


Η Μάνη είναι διάσπαρτη από μικρά μονοκάμαρα εκκλησάκια, χτισμένα από μεγάλες πέτρες χωρίς λάσπη ή τούβλα, σαν προϊστορικά κτίσματα. Η χρονολόγησή τους δεν είναι εύκολη, αλλά πάντως πρέπει να τοποθετηθούν πριν από τον 11ο αι. Μερικές σώζουν και τοιχογραφίες.

Αρχιτεκτονική:
Σταυροειδείς με τρούλο ναοί:
Λίμπερδο Άγιος Δημήτριος (11ος αι.),
Γέρμα Άγιος Νικόλαος (11ος αι.),
Σκουτάρι Αγία Βαρβάρα (12ος αι;)
Σταυροειδείς με τρούλο συνεπτυγμένοι:
Κάστρο Καρυουπόλεως Άγιος Νικόλαος (τέλος 13ου αι.),
Άγιος Γεώργιος (αρχές 15ου αι;)
Σταυρεπίστεγοι:
Πολυάραβος Κοίμηση (14ος αι;)
Μονοκόμαροι:
Άγιος Γεώργιος (14ος αι.) πλάι στο δρόμο (αριστερά) από το Γύθειο προς την Αρεόπολη.

Η ύπαρξη τόσο πολλών εκκλησιών στη σκληρή, βραχώδη και άξενη αυτή γη, είναι ένα φαινόμενο που περιμένει την ερμηνεία του από τους ερευνητές.

Πολλές εκκλησίες της Μάνης είναι χτισμένες στον τύπο του δικιόνιου σταυροειδούς εγγεγραμμένου ο Ταξιάρχης του Γκλέζου, κοντά στο Πύργο Δυρού, του 11ου αι., με μαρμάρινους ελκυστήρες στο εσωτερικό, που αναφέρουν μάλιστα και το όνομα του μαρμαρά, ο Σωτήρας της Γαρδενίτσας, του 11ου αι., με χαρακτηριστικό προστώο και ωραία διαβάθμιση των όγκων, αντανάκλαση της τέχνης της Κωνσταντινούπολης, και με τοιχογραφίες λαϊκού μάλλον χαρακτήρα.

Από τις πιο αξιόλογες είναι η εκκλησία του Άη – Στράτηγου, του 11ου αι., στο χωριό Μπουλαριοί, γιατί σώζει ολόκληρο σχεδόν το ζωγραφικό της διάκοσμο, που ανήκει όμως σε διάφορες εποχές και κυρίως στο 12ο-13ο αι.

Πλούσιο και υψηλής ποιότητας, ζωγραφικό διάκοσμο, έργο πιθανώς ζωγράφων φερμένων από την Πρωτεύουσα, διατηρεί ο ναός της Επισκοπής του 12ου αι., στο Μέζαπο.

Οι Άγιοι Θεόδωροι, στο χωριό Βάμβακας, αποτελούν αντιπροσωπευτικό αρχιτεκτονικό δείγμα της Ελλαδικής σχολής στη Μάνη και είναι η μόνη ακριβώς χρονολογημένη (1075) εκκλησία της εποχής αυτής.

Τέλος στο 12ο αι. χρονολογείται η Αγία Βαρβάρα στο χωριό Έρημος, από τις ωραιότερες εκκλησίες της Μάνης. Άλλες αξιόλογες εκκλησίες είναι των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, η Τρουλωτή, όπως είναι περισσότερο γνωστή, στην Κοίτα, του 12ου αι., με ωραία και πλούσια διακοσμημένη τοιχοδομία η Βλαχέρνα, του 12ου αι., από την οποία έχουν αφαιρεθεί οι κίονες, ο ναός των Ταξιαρχών στη Χαρούδα και ο Άγιος Ιωάννης στα Κέρια, του 13ου αι., με το ιδιαίτερο ενδιαφέρον ότι στην εξωτερική τοιχοποιία του έχουν χρησιμοποιηθεί αρχαία ανάγλυφα.

Επισκοπικός κατάλογος

Επισκοπή Οιτύλου (1852 έως 1888)

  1. Προκόπιος Γεωργίου 1852 έως 1868
  2. Προκόπιος Μελισσαρόπουλος 1868 έως 1888

Επισκοπή Γυθείου (1852 έως 1888)

  1. Ιερόθεος Αθανασόπουλος 1852 έως 1859, ο Ιερόθεος Αθανασόπουλος ήταν μανιάτης στην καταγωγή, το 1829 διορίστηκε τοποτηρητής της επισκοπής Μαλτσίνης έως το 1834. Το 1852 εκλέχτηκε επίσκοπος Γυθείου. Πέθανε στο Γύθειο στις 28 Μαίου 1859.
  2. Ιωσήφ Κωνσταντινίδης Ιούλιος 1859 έως 1 Μαίου 1869 οπότε παραιτήθηκε
  3. Παρθένιος Χρυσικάκης 1869 έως 1885, καταγόμενος από τη Λακωνία, υπήρξε αδερφός της Ιεράς Μονής των Αγίων Τεσσαράκοντα Σπάρτης. Χειροτονήθηκε επίσκοπος Γυθείου τον Αύγουστο του 1869. Πέθανε στη Σπάρτη στις 16 Ιουνίου 1885.

Μητρόπολις Γυθείου και Οιτύλου (1888 έως 2010)

  1. Παρθένιος Δημητρόπουλος (1901 έως 1913), χειροτονήθηκε επίσκοπος Γυθείου και Οιτύλου στις 5 Ιουλίου 1901.
  2. Διονύσιος Δάφνος (1914 έως 1936), ο Διονύσιος ήταν μητροπολίτης Γυθείου, Οιτύλου και Κυθήρων, τα Κύθηρα για βραχύ διάστημα ενώθηκαν με τη μητρόπολη Γυθείου. Γεννήθηκε στη Ζάκυνθο στις 7 Φεβρουαρίου 1877. Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1902. Διάκονος χειροτονήθηκε στις 25 Ιουνίου του 1910 από τον μητροπολίτη Ζακύνθου Διονύσιο. Πρεσβύτερος χειροτονήθηκε στις 7 Νοεμβρίου 1910 από τον μητροπολίτη Πατρών Αντώνιο. Εξελέγη επίσκοπος τον Οκτώβριο του 1914. Στις 21 Δεκεμβρίου 1914 χειροτονήθηκε μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου. Στις 14 Ιανουαρίου 1936 εξελέγη μητροπολίτης Μονεμβασίας και Σπάρτης.
  3. Προκόπιος Καλιοντζής (1936 έως 1941)
  4. Χρυσόστομος Δασκαλάκης (28-2-1942 έως 13-10-1945), μετέπειτα Μητροπολίτης Μεσσηνίας.
  5. Δημήτριος Θεοδοσίου (1945 έως 18-4-1956), γεννήθηκε στη Ζάκυνθο το 1892. Σπούδασε στη Θεολογική Σχολή Αθηνών. Το 1945, εξελέγη Μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου. Στις 18 Απριλίου 1956 εξελέγη μητροπολίτης Λαρίσης.
  6. Φιλήμων Ζέης (21-4-1956 έως +9-8-1962), ο κατά κόσμο Κωνσταντίνος Ζέης γεννήθηκε στον Πειραιά το 1899. Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1932. Διάκονος χειροτονήθηκε στις 4 Ιουνίου 1924 και Πρεσβύτερος στις 21 Ιανουαρίου 1933. Στις 21 Απριλίου 1956 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου. Πέθανε στις 9 Αυγούστου 1962.
  7. Σωτήριος Κίτσος (21-11-1965 έως 25-6-1996), ο Σωτήριος Κίτσος γεννήθηκε στο Κατσίμπαλι Φιλιατρών το 1920. Αποφοίτησε από τη Θεολογική Σχολή Αθηνών το 1947. Διάκονος χειροτονήθηκε στις 18 Φεβρουαρίου 1951 και πρεσβύτερος στις 26 Δεκεμβρίου 1951. Στις 21 Νοεμβρίου 1965 χειροτονήθηκε Μητροπολίτης Γυθείου και Οιτύλου. Πέθανε στη Σπάρτη στις 25 Ιουνίου 1996. Μετά το θάνατο του Σωτηρίου τοποτηρητής ανέλαβε ο Μητροπολίτης Μεσσηνίας Χρυσόστομος (Θέμελης) από 25 Ιουνίου έως 6 Οκτωβρίου 1996
  8. Χρυσόστομος Κορακίτης (6-10-1996 έως 8-11-2017). Πέθανε αιφνιδίως στην Αρεόπολη στις 8 Νοεμβρίου 2017 κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας. Τοποτηρητής ανέλαβε ο Μητροπολίτης Σπάρτης Ευστάθιος.

Μητρόπολις Μάνης (2010 έως σήμερα)

  1. Χρυσόστομος Κορακίτης (6-10-1996 έως 8-11-2017). Πέθανε αιφνιδίως στην Αρεόπολη στις 8 Νοεμβρίου 2017 κατά τη διάρκεια της Θείας Λειτουργίας. Τοποτηρητής ανέλαβε ο Μητροπολίτης Σπάρτης Ευστάθιος.
  2. Χρυσόστομος Παπαθανασίου (7-2-2018 έως σήμερα)

Περισσότερα

Ο καιρός